Newyddion Diweddaraf Cyngor Sir Y Fflint
Cyllid wedi'i sicrhau ar gyfer Archif Gogledd Ddwyrain Cymru
Published: 24/04/2024
Mae Cynghorau Sir Ddinbych a Sir y Fflint yn falch iawn o gael clywed yn ddiweddar bod Cronfa Treftadaeth y Loteri Genedlaethol wedi dyfarnu grant o 拢7.3 miliwn i helpu i ariannu鈥檙 gwaith o godi adeilad newydd ar gyfer Archifau Gogledd Ddwyrain Cymru (AGDdC).
Gyda chyfraniadau cyfatebol o 拢2m gan Gyngor Sir Ddinbych a 拢3m gan Gyngor Sir y Fflint, bydd hyn yn caniat谩u i AGDdC symud o鈥檙 adeiladau presennol yn Rhuthun a Phenarl芒g i ddiogelu cofnodion hanesyddol y rhanbarth at y dyfodol mewn adeilad pwrpasol di-garbon net yn yr Wyddgrug.聽
Dywedodd Liz Grieve, Pennaeth Gwasanaeth Tai a Chymunedau Cyngor Sir Ddinbych, 鈥淢ae gan Awdurdodau Lleol ddyletswydd statudol i gynnal archif, ac nid yw鈥檙 cyfleusterau presennol yn addas i鈥檙 diben. Gwnaethpwyd y penderfyniad i gymeradwyo鈥檙 prosiect mewn egwyddor fis Hydref 2023 gan gymryd i ystyriaeth yr heriau ariannol sy鈥檔 wynebu鈥檙 Cyngor. Fel rhan o鈥檙 broses, rhoddwyd ystyriaeth i nifer o opsiynau a daethpwyd i鈥檙 casgliad nad oedd opsiwn 鈥榙im cost鈥� neu 鈥榗ost isel鈥�.
鈥淢ae鈥檙 dull cydweithredol hwn o weithio gyda Chyngor Sir y Fflint yn cynnig y gwerth gorau am arian ac yn sicrhau y gallwn fanteisio ar y cyllid o鈥檙 Gronfa Dreftadaeth na fyddai efallai ar gael fel arall i sicrhau鈥檙 datrysiad hirdymor hwn. Bydd hefyd yn golygu gall ein staff ddarparu gwell gwasanaeth ac ymgysylltu鈥檔 well 芒鈥檙 gymuned yng ngogledd Cymru.鈥�
Dywedodd Claire Homard, Prif Swyddog Addysg ac Ieuenctid yn Sir y Fflint, 鈥淏ydd y prosiect llwyddiannus, o鈥檙 enw 鈥楢rchifau Creadigol鈥�, yn trawsnewid y ffordd y mae AGDdC yn gweithio gan roi mwy o fynediad i gymunedau lleol i鈥檙 casgliadau gan hefyd ddarparu cyfleoedd i staff ryngweithio 芒鈥檙 cyhoedd i ddathlu eu hanes personol a chymunedol. Mae鈥檙 prosiect hefyd yn cynnwys rhaglen allgymorth a digidol i ehangu mynediad i鈥檙 archifau ar draws y rhanbarth a thu hwnt yn ogystal 芒 chreu mwy o leoedd ar gyfer ymchwil, perfformiadau ac arddangosfeydd.鈥�
Dywedodd Andrew White, Cyfarwyddwr Cronfa Dreftadaeth y Loteri Genedlaethol yng Nghymru, 鈥淢ae prosiectau fel hyn yn amlygu sut y gellir defnyddio cyllid o鈥檙 Gronfa Dreftadaeth nid yn unig i warchod ein treftadaeth a鈥檔 hanes ond ei droi鈥檔 weledigaeth gyffrous a gaiff effaith ar fywydau cenedlaethau'r dyfodol.
鈥淚 raddau helaeth, mae鈥檙 diolch i chwaraewyr y Loteri Genedlaethol ein bod yn gallu mwynhau gweld prosiectau fel yr Archifau Creadigol yn ffynnu a darparu hwb ar gyfer mannau creadigol ac addysgol i gymunedau.鈥�
Mae Carchar Rhuthun a鈥檙 Hen Reithordy ym Mhenarl芒g wedi bod yn gartref i鈥檙 gwasanaeth archif ers blynyddoedd lawer ond bellach nid ydynt yn bodloni disgwyliadau a gofynion rhanddeiliaid nac yn darparu gofod digonol neu addas ar gyfer y casgliadau. Bydd y safle newydd yn helpu i chwyldroi mynediad i gynulleidfa ehangach a mwy amrywiol gan hefyd ddiogelu鈥檙 casgliadau ar gyfer cenedlaethau鈥檙 dyfodol.
Bydd presenolded Archif llai yn parhau yn Rhuthun, a bydd adleoli AGDdC yn rhyddhau gofod yng Ngharchar Rhuthun i ddatblygu profiad gwell er mwyn cynyddu nifer ymwelwyr ac incwm. Disgwylir i'r ganolfan archifau newydd agor ddiwedd 2027.